در ماههای اخیر، ورود فیلم های ایرانی به بازار مخفی ویدئویی همزمان با اکران آنها بر روی پرده، سینمای ایران را با بحران تازه ای روبرو ساخته که موجب نگرانی فزاینده سینماگران ایرانی شده و ریشه های اقتصادی این سینما را مورد تهدید جدی قرار داده است.
بنا به گفته سینماگران و روزنامه نگاران سینمایی، در ماههای گذشته برخی از فیلم های ایرانی روی پرده در تیراژ چند میلیونی بصورت غیر مجاز توزیع شده اند.
گزارش رادیویی بحران فیلم های سرقت شده در سینمای ایرانبه دنبال نشست اخیر سینماگران ایرانی در باغ فردوس در اعتراض به در دسترس قرار گرفتن نسخه های ویدئویی غیر مجاز فیلم های ایرانی روی پرده، مقامات امنیتی و فرهنگی ایران می گویند اقداماتی در این مورد صورت گرفته است.
از جمله این اقدامات بازرسی از واحدهای صنفی عرضه کننده فیلم های ویدئویی بوده است که به گفته سردار اشتری، فرمانده پلیس امنیت تهران به کشف نزدیک به نیم میلیون نسخه ویدئویی فیلم غیر مجاز انجامیده است.
این درحالی است که به گفته مرتضی شایسته، تهیه کننده سینما تا کنون صد میلیارد تومان از محل توزیع آثار مسروقه سینمایی به سینمای ایران خسارت وارد شده است.
به دنبال تشکیل ستاد هماهنگی مبارزه با سرقت و تکثیر غیرمجاز آثار سینمایی که متشکل از نمایندگی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، خانه سینما، نیروی انتظامی و قوه قضاییه است، روز جمعه 15 تیر ماه خبرگزاری فارس خبر داد که : "بازار قاچاق فیلم های ایرانی مهار" شده است.
اما به اعتقاد ناظران با توجه به ویژگی ها و ماهیت اقتصادی بازار مخفی فیلم های ایرانی به نظر می رسد که برخورد با آن در کوتاه مدت به سختی ممکن است که به نتیجه برسد به ویژه آنکه این برخورد تا کنون تنها متوجه توزیع کنندگان خرد و نه تکثیرکنندگان عمده بوده است.
اغلب فیلم های ایرانی که از آغاز سال جدید در ایران اکران شده اند نه تنها به صورت سی دی تصویری یا دی وی دی وارد شبکه مخفی ویدئویی شده اند بلکه سر از اینترنت نیز در آورده اند و هم اکنون می توان اغلب فیلم های جدید ایرانی را بر روی اینترنت مشاهده کرد، در حالی که پیش از این بازار مخفی ویدئویی تنها در انحصار فیلم های روز آمریکایی بود.
سیدغلامرضا موسوی، سخنگوی اتحادیه تهیه کنندگان سینما در این باره می گوید: در صورت ادامه این روند ریشه های اقتصادی سینمای ایران مورد تهدید قرار می گیرد.
وی در باره نحوه به سرقت رفتن فیلم های جدید ایرانی می گوید: ممکن است این نسخه های ویدئویی از مراکز نمایش و یا تدوین فیلم وارد شبکه زیرزمینی بشود، در مواردی هم به دلیل عدم دقت صاحبان سالن های نمایش دهنده بوده است ولی از همه بیشتر این امر در مورد نسخه دی وی دی فیلم ها رخ می دهد که برای سالن هایی که پروژکتور ندارند، قابل استفاده باشد.
 |
 طبق برآوردی که ما کرده ایم از فیلم نقاب، ظرف دو هفته شش میلیون نسخه وارد شبکه زیرزمینی شده است  |
غلامرضا موسوی می گوید: "یکی ازمشکلاتی که ما داشتیم نبود قانون و عدم شناخت برخی از قضات و نیروهای اجرایی بود که باعث می شد این سوء استفاده استمرار پیدا کند. از همین رو حدود دو سال پیش از مراجع معظم تقلید استفتائاتی صورت گرفت، که حرام بودن این موضوع به لحاظ شرعی اعلام شد."
وی ادامه می دهد: چون اغلب مردم شناخت درستی از اینکه محصولات فرهنگی را نباید بدون مجوز تکثیر و توزیع کنند، ندارند و در نتیجه از نظر آنها این امر سرقت حساب نمی شود اما اکنون کم کم این موضوع در حال جا افتادن است.
این تهیه کننده سینما به سایت فارسی بی بی سی گفت : "مورد دیگر این بود که همکاران ما موردی عمل می کردند یعنی هر گاه نسخه های فیلمی وارد بازار مخفی می شد، تهیه کنندگان وارد عمل می شدند تا امسال، بعد از اخراجی ها و مهمان که وارد بازار شد، اتحادیه تهیه کنندگان ستاد مبارزه با سرقت فیلم ها را تشکیل داد که با همکاری پلیس امنیت تهران، معاون دادستان تهران و رئیس مجتمع ارشاد اقدامات خوبی در سطح شهر تهران انجام شد به گونه ای که یک و نیم تا دومیلیون سی دی تصویری و دی وی دی فیلم های ایرانی و خارجی غیر مجاز را کشف و ضبط کردند."
سخنگوی اتحادیه تهیه کنندگان درباره تبعات ورود همزمان فیلم های ایرانی به شبکه مخفی ویدئویی می گوید: "عملا ریشه اقتصادی سینمای ایران آسیب خواهد دید. ما در مواردی مانند اگه می تونی منو بگیر متوجه شدیم که حتی قبل از این که فیلم اکران بشود، نسخه های آن با کیفیت خیلی خوب وارد بازار شده است."
وی معتقد است: "اگر این روش ادامه پیدا کند، ما به جایی خواهیم رسید که عملا بخش خصوصی بدلیل عدم امنیت جرات تولید نداشته باشد. اما اخیرا اقداماتی انجام شده است که بسیاری از مغازه هایی که تا پیش از این اقدام به توزیع اینگونه فیلم ها می کردند از این کار منصرف شوند، اگرچه توزیع بسیاری از این فیلم را دست فروش ها برعهده دارند."
غلامرضا موسوی می گوید: اگر در مجلس هم قانونی در این زمینه وضع شود و پیگیری اتحادیه تهیه کنندگان هم بصورت دائمی و مستمر باشد، می توان امیدوار بود که امنیت تهیه کنندگان وسایرسینماگران نیز تامین بشود.
غلامرضا موسوی در باره اینکه چرا سرقت فیلم های ایرانی اخیرا این چنین سرعت و شدتی پیدا کرده است می گوید: "سود سرشاری که از این کار به دست می آید، عاملی برای رشد سرقت فیلم ها بوده است زیرا برخی از فیلم ها مثل اخراجی ها بصورت میلیونی تکثیر و توزیع شده اند."
اما شهاب میرزایی، روزنامه نگار سینمایی معتقد است مشکل اصلی در این میانه عدم رعایت حق کپی توسط رسانه های داخلی است. وی می گوید: "در حالی که صدا و سیما که باید الگوی اخلاقی مردم باشد با هک کردن آرم شبکه های تلویزیونی خارجی، اقدام به پخش برنامه های ورزشی و مسابقات فوتبال و یا پخش بدون مجوز برخی از فیلم های سینمایی آمریکایی می کند، نمی توان از مردم عادی یا سارقان آثار سینمایی و ویدئویی انتظار داشت که قوانین کپی رایت را حفظ کنند".
این روزنامه نگار می گوید: "اصولا به نظر می رسد که پخش این سی دی های تصویری با چنین گستردگی کار باندهای معمولی که تا کنون در زمینه توزیع فیلم های مخفی فعالیت می کردند، نیست".
فرشته طائر پور، تهیه کننده سینما نیز با اشاره به گستردگی و بی سابقه بودن این اقدامات، می گوید: "طبق برآوردی که ما کرده ایم از فیلم نقاب، ظرف دو هفته شش میلیون نسخه وارد شبکه زیرزمینی شده است، این درحالی است که موسسات رسمی تولید فیلم های ویدئویی ما تنها توانایی عرضه ده هزار نسخه فیلم ویدئویی آن هم در شش ماه را دارند، وقتی این آمار ده هزار نسخه را با شش میلیون نسخه مقایسه کنید متوجه گسترش کار سارقان می شویم".
وی نیز به این موضوع اشاره می کند که این توزیع گسترده فیلم های ایرانی نمی تواند کار چند گروه و یا کارگاه های خانگی کوچک باشد بلکه مسلما کار کسانی است که امکانات تولید عظیم دارند.
فرشته طائر پور می گوید: "متاسفانه در ایران نه تنها قانونی در این زمینه وجود نداشته بلکه فرهنگ این هم وجود نداشته است که مردم متوجه این باشند که خرید یک نسخه غیرمجاز فیلم ایرانی عملی ناپسند است".
وی می گوید: در خارج از کشور هم همین امر حاکم است، شبکه های تلویزیونی فارسی زبان مدام در حال پخش غیرمجاز فیلم های ایرانی هستند. با توجه به اینکه در شرایط فعلی فیلمی اغلب فیلم ها به فروشی حدود یک میلیارد تومان نرسند، امکان اینکه تهیه کننده بتواند هزینه هایش را تامین کند و پروژه بعدی را شروع کند، وجود ندارد ولی عملا این صنعت هم توسط علاقمندانش که نا آگاهند و هم توسط دشمنانی که شاید دلشان نمی خواهد چنین صنعتی وجود داشته باشد، در حال نابودی است.
خانم طائر پور معتقد است در صورتی که امکان جلوگیری از سرقت فیلم های ایرانی در کوتاه مدت فراهم نشود اتفاق قابل پیش بینی این خواهد بود که ما فقط دو نوع تولید خواهیم داشت، یکی تولیداتی که با سرمایه و سفارش دولتی تهیه شده باشند که طبعا در چارچوب خواسته های دولت خواهند بود و یا فیلم هایی که مخاطب عام در جامعه ندارد و به سینمای جشنواره ای مشهور است که به جشنواره ها و نمایش های جشنواره ای امید می بندند که این اتفاق برای همه آنها هم نمی افتد و یا سودآوری چندانی ندارد زیرا با اینکه جوایز بسیاری نصیب این گونه فیلم ها می شود اما عملا این فیلم ها کمتر در خارج از کشور فروش می روند.
این تهیه کننده سینما می گوید: در این صورت، عملا ما با دو نوع سفارش روبرو خواهیم بود، یعنی سفارشی از خارج که در مورد برخی از کارگردانها اتفاق می افتد و سفارشی از داخل که از ورود به برخی مباحث و مسائل محذور است و خط قرمزهایش بیشتر و محدودتر بوده است.
در حالی که خبرگزاری فارس از "مهار"، سرقت فیلم های جدید ایرانی خبرمی دهد، گزارش ها از تهران حاکی است که بسیاری از دستفروش ها و توزیع کنندگان شبکه زیرزمینی نه تنها هنوز فیلم های جدید ایرانی را بین مشتریان خود توزیع می کنند، بلکه از رسیدن فیلم های تازه تری که قرار است اکران شوند نیز خبر می دهند.
گیسو فغفوری، روزنامه نگار سینمایی در این باره می گوید: "اکنون بیشتر سینماگران از سئانس های خالی خبر می دهند، یعنی مثلا در باره اخراجی ها که فیلم پرفروشی بود در عرض چند روز پس از آنکه سی دی آن وارد بازار شد، مشتریهایش را از دست داد. وقتی سی دی فیلم ها بصورت غیرمجاز وارد بازار می شود، دیگر از فیلم ها استقبالی نمی شود، زیرا برای یک خانواده متوسط خرید یک سی دی تصویری به صرفه تر از رفتن به سینما است، از سوی دیگر محیط سینما هم از وضعیت مناسبی برخوردار نیست یعنی پخش صدا و تصویر چندان قابل قبول نیست.
برای بسیاری از مردم، تماشای فیلم از طریق ویدئو در محیط خانواده از رفتن به سینما که مستلزم صرف وقت، هزینه و رعایت آداب و شرایط خاصی نیز هست، آسان تر و مناسب تر به نظر می رسد.
محمد یکی از این افراد است که می گوید این سی دی ها را از مغازه های معمولی یا دستفروش ها به قیمت 500 تا 1000 تومان تهیه می کند در حالی که اگر بخواهد به سینما برود باید برای هر نفر 1500 تومان بهای بلیت بپردازد ولی به این ترتیب همه اعضای یک خانواده می توانند دور هم یک فیلم را ببینند.
وی می گوید: خیلی از خانواده ها هم که نمی توانند به دلایل مختلف به سینما بروند از این سی دی ها استفاده می کنند یا حتی به دوستان و آشنایان خود هم می دهند.
محمد می گوید: "در بسیاری موارد شایع می شود که فیلمی که قرار است اکران شود سی دی اش وارد بازار می شود و خیلی از مردم ممکن است صبر کنند تا سی دی آن به دستشان برسند."
در بسیاری موارد شایع می شود که فیلمی که قرار است اکران شود سی دی اش وارد بازار می شود و خیلی از مردم ممکن است صبر کنند تا سی دی آن به دستشان برسندبه نظر می رسد که علیرغم برخی شبهاتی که در زمینه امکان دخالت برخی عوامل برای "به زمین زدن سینمای ایران" وجود دارد، موضوع سرقت فیلم های ایرانی حداقل در سطح تشکیل ستادها و تشکل ها و انعکاس اخبار اقدامات ضربتی نیروی انتظامی در ایران جدی گرفته شده است، اما بسیاری از ناظران معتقدند که مبارزه با سرقت فیلم های ایرانی تا زمانی که زمینه ها و عوامل ریشه ای آن، از جمله کاهش جذابیت سالن های سینما و از بین رفتن انگیزه های تماشای همگانی فیلم در سینما که به محتوای فیلم ها در مواجهه با سانسور نیز باز می گردد ، حل نشود، امری است که به سرعت به نتیجه نخواهد رسید.
15:40 گرينويچ - پنج شنبه 12 ژوئيه 2007 - 21 تیر 1386 امید حبیبی نیا
مشهور آمریکایی در روزهای اخیر به موضوعی جنجال برانگیز بدل شده و با اظهار نظرهای متفاوتی از سوی دولتمردان و پاسخ این فیلمساز روبرو شده است.
نظرات شما در این باره
این شهر میزبان مردمی بود که برای تماشای فیلم اخیر "راگی عمر" خبرنگار سابق بی بی سی در باره ایران، به سالن همایش های مرکز ایرلندی های لندن آمده بودند. 
امانی های مردم از رنج و فلاکت یا مردم فقیر و نابهنجاریهای اجتماعی در فیلمش اثری نیست.
دارا با رژیمی را ترویج می کند که هر روز مردم را در معرض خطر مرگ و شکنجه و زندان قرار می هد. راگی در پاسخ گفت وظیفه ما آن نبوده است که برای مردم و حکومتش چاره جویی کنیم و آنچه من در اینجا تاکید می کنم این است که مردم ایران خودشان بهتر از هر کس دیگری می دانند که چه می خواهند و چه باید بکنند، من هم به عنوان روزنامه نگار وظیفه ام مدارا با هیچ حکومتی نیست همانطور که وظیفه ام سرنگون کردن آن هم نیست.
